İnsan organizmasında kan yapımından sorumlu hücreler kemik iliğindeki kök hücrelerdir. Bu son derece özel fonksiyonlara sahip hücrelerin nakline genel olarak ‘kemik iliği nakli’ adı verilmektedir. Kemik iliği, kan hücreleri üretir. Kemik iliği nakli, hasarlı veya hastalıklı kemik iliğini değiştirmek için vücuda sağlıklı kan yapan kök hücreleri yerleştiren bir prosedürdür. Kemik iliğinin çalışmadığı ya da yeterli miktarda sağlıklı kan hücresi üretemediği durumlarda, kemik iliği nakli gerekir. Kemik iliği nakilleri, aşağıdakileri hastalıklara sahip kişilere fayda sağlayabilir:
- Akut lösemi
- Adrenolökodistrofi
- Aplastik anemi
- Kemik iliği yetmezliği sendromları
- Kronik lösemi
- Hemoglobinopatiler
- Hodgkin lenfoma
- Bağışıklık yetersizlikleri
- Doğuştan metabolizma hataları
- Multipl myeloma
- Miyelodisplastik sendromlar
- Nöroblastom
- Non-Hodgkin lenfoma
- Plazma hücre bozuklukları
- POEMS sendromu
- Birincil amiloidoz
- Tedaviye refrakter veya relaps solid organ tümörleri
Kemik iliği nakilleri, otolog ve allojenik olmak üzere iki çeşittir.
Otolog kök hücre nakli: İnsanın kendi vücudundan hücrelerin kullanıldığı nakillere otolog nakil denir. Otolog kök hücre nakli, hastalıklı veya hasarlı kemik iliğini değiştirmek için vücuttaki sağlıklı kan kök hücrelerini kullanır. Kök hücre nakli sırasında, insanın kendi vücudundaki hücreleri kullanmanın, başka birinden gelen kök hücreleri kullanmaya göre, bazı avantajları vardır. Örneğin; otolog kök hücre nakillerinde nakil edilen hücreler ile vücudun kendi hücreleri arasında uyumsuzluk problemi yaşanmaz.
Otolog kemik iliği nakli ancak, vücut yeterince sağlıklı kemik iliği hücresi üretiyorsa bir seçenek olabilir. Bu hücreler toplanıp, dondurulur ve daha sonra kullanılmak üzere saklanabilir. Otolog kök hücre nakilleri genellikle yüksek dozlarda kemoterapi ve radyasyona ihtiyaç duyan insanlarda kullanılır.
Otolog kök hücre nakli çoğunlukla aşağıdaki durumları tedavi etmek için kullanılır:
- hodgkin lenfoma
- miyelom
- non-Hodgkin lenfoma
- plazma hücre bozuklukları
İnsanın kendi hücrelerinin kullanıldığı (otolog nakil) bir nakil planlanıyorsa, kan kök hücrelerini toplamak için aferez adı verilen bir prosedür uygulanır. Aferez sırasında, bir damardan kan alınır ve özel bir makine içerisinde dolaştırılır. Makine, kanı kök hücreler de dahil olmak üzere, farklı kısımlara ayırır. Kök hücreler toplanıp, nakil sırasında kullanılmak üzere dondurulur. Kalan kan vücuda geri gönderilir.
Allojenik kök hücre nakli:Allojenik kök hücre nakli, hastalıklı veya hasarlı kemik iliğini değiştirmek için bir donörden alınan sağlıklı “kan kök hücrelerini” kullanır. Allojenik kök hücre nakline allojenik kemik iliği nakli de denir. Bağışçı; aile üyesi, tanıdık veya yabancı biri olabilir. Allojenik kök hücre naklinde kullanılan hücreler aşağıdaki gibi farklı bölgelerden toplanabilir:
- donörün kanından
- donörün kalça kemiği içindeki kemik iliğinden
- bağışlanan göbek kordon kanından
Allojenik nakilde, uygun bir donör araştırılır ve bulunduğunda, kök hücre toplanması için prosedürler uygulanır. Kök hücreler donörün kanından veya kemik iliğinden gelebilir. Nakil ekibi hastanın durumuna göre hangisinin daha iyi olduğuna karar verir. Başka bir tür allojenik nakil, göbek kordonlarındaki kök hücreleri kullanır (kordon kanı nakli). Anneler bebeklerinin doğumundan sonra göbek bağlarını bağışlamayı seçebilirler. Bu kordonlardan gelen kan dondurulur ve bir kemik iliği nakli gerekene kadar kordon kanı bankasında saklanır.
Hastalıkla ilgili olan her bir muayene ve cerrahi işlemler en modern medikal teknolojiler ile donatılmış hastane ve her biri kendi alanında uzman olan akademik doktor kadrosu tarafından gerçekleştirilmedir. Türk Sağlık Grubu olarak,sizi hastalığınızla ilgili en modern tıbbi teknolojilere ve akademik doktor ekibine sahip hastanelere yönlendireceğiz. Daha fazla bilgi almak ve uzman Türk doktorlarından hastalığınızla ilgili ücretsiz tıbbi ikinci görüş almak istyorsanız bizimle ietişime geçebilirsiniz.